Διδάσκοντας τις διασωθείσες ηλιακές αρκούδες να γίνουν ξανά άγριες

ΣΑΝΤΑΚΑΝ: Όταν η Τένομ έφτασε στο Κέντρο Διατήρησης της Αρκούδας του Ήλιου του Βόρνεο (BSBCC), ζύγιζε μόλις 4 κιλά.

Σε ηλικία μόλις περίπου τριών μηνών, το ορφανό κουτάβι της αρκούδας του ήλιου του Βόρνεο διασώθηκε πριν προλάβει να μάθει τις δεξιότητες επιβίωσης που θα της δίδασκε η μητέρα της.

Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, η Τένομ έχει αρχίσει να κάνει διστακτικά βήματα πίσω στο δάσος – όχι μέσω μιας απλής απελευθέρωσης, αλλά μέσω ενός προσεκτικά διαχειριζόμενου προγράμματος αποκατάστασης που ελπίζει να διδάξει στις διασωθείσες αρκούδες του ήλιου πώς να γίνουν ξανά άγριες.

Είναι μία από τις δύο αρκούδες που υποβάλλονται επί του παρόντος σε «ήπια απελευθέρωση» στο Καταφύγιο Άγριας Ζωής Τάμπιν στη Σαμπάχ, όπου οι διατηρητές της φύσης προετοιμάζουν σταδιακά τις διασωθείσες αρκούδες για τη ζωή στην άγρια φύση αντί να τις απελευθερώσουν όλες μαζί.

Το Έργο Αρκούδας του Ήλιου Τάμπιν μιμείται τον φυσικό δεσμό μεταξύ μιας μητέρας αρκούδας και του κουταβιού της. Κάθε μέρα, οι φροντιστές περπατούν δίπλα στις νεαρές αρκούδες μέσα στο δάσος, εισάγοντάς τες σε φυσικές πηγές τροφής ενώ τις ενθαρρύνουν να αναζητούν τροφή, να σκαρφαλώνουν, να χτίζουν φωλιές και να εξερευνούν το περιβάλλον τους μέχρι να μπορέσουν τελικά να επιβιώσουν χωρίς ανθρώπινη βοήθεια.

«Αυτή η διαδικασία παίρνει χρόνο επειδή κάθε αρκούδα αναπτύσσεται διαφορετικά», εξήγησε ο υπεύθυνος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης του BSBCC, Mohd Haniff Busrah. «Τις πηγαίνουμε στο δάσος, μετά τις φέρνουμε πίσω στο κέντρο και επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία μέχρι να γίνουν αρκετά ανεξάρτητες για να επιβιώσουν μόνες τους.»

Για την Τένομ, τα σημάδια είναι ενθαρρυντικά. Σε αντίθεση με πολλά κουτάβια που μεγαλώνουν στο χέρι, σπάνια αναζητά ανθρώπινη προσοχή· αντίθετα, περνά τον χρόνο της εξετάζοντας ξύλα, κλαδιά και φύλλα, σκίζοντας με ενθουσιασμό φωλιές τερμιτώνων για να βρει έντομα.

Είναι επίσης μια ικανή αναρριχήτρια, σκαρφαλώνοντας με αυτοπεποίθηση σε δέντρα, κρεμασμένη ανάποδα από κλαδιά και κρυμμένη ήσυχα μέσα σε κούφιους κορμούς όποτε αισθάνεται κίνδυνο. Αυτές οι συμπεριφορές είναι ακριβώς αυτό που ελπίζουν να δουν οι διατηρητές της φύσης.

Τα κουτάβια της αρκούδας του ήλιου παραμένουν συνήθως με τις μητέρες τους για δύο έως τρία χρόνια, μαθαίνοντας τα πάντα, από την εύρεση τροφής έως την αναγνώριση απειλών, πριν ξεκινήσουν μόνες τους. Το πρόγραμμα ήπιας απελευθέρωσης στοχεύει να αναπαράγει όσο το δυνατόν περισσότερο αυτή τη διαδικασία μάθησης, αν και οι αρκούδες τελικά φεύγουν από την ανθρώπινη φροντίδα νωρίτερα από ό,τι θα έκαναν στην άγρια φύση.

Μόλις γίνουν πλήρως ανεξάρτητες, παρακολουθούνται μέσω GPS και ραδιοπομπών, ώστε οι διατηρητές της φύσης να μπορούν να παρακολουθούν πόσο καλά προσαρμόζονται στη ζωή στο δάσος.

Η σταδιακή προσέγγιση ακολουθεί τα διδάγματα που αποκομίστηκαν από προηγούμενες απελευθερώσεις. Δεκατρείς αρκούδες του ήλιου είχαν προηγουμένως «σκληρά απελευθερωθεί» απευθείας στην άγρια φύση, αλλά τρεις αργότερα πέθαναν από φυσικά αίτια, συμπεριλαμβανομένου του ανταγωνισμού με άλλες αρκούδες, της έλλειψης τροφής, ασθενειών και τραυματισμών.

Οι διατηρητές της φύσης πιστεύουν ότι το να δοθεί περισσότερος χρόνος στις διασωθείσες αρκούδες για να αναπτύξουν τα φυσικά τους ένστικτα θα μπορούσε να βελτιώσει τις πιθανότητες επιβίωσής τους.

Το BSBCC φροντίζει επί του παρόντος 43 αρκούδες του ήλιου, οι περισσότερες από τις οποίες διασώθηκαν αφού κρατούνταν παράνομα ως κατοικίδια ή βρέθηκαν να περιπλανώνται σε φυτείες φοινικέλαιου.

«Όταν συνηθίζουν υπερβολικά τους ανθρώπους, η αποκατάσταση των άγριων ενστίκτων τους γίνεται πολύ δύσκολη», είπε ο Χανίφ. «Μερικές δεν εμφανίζουν πλέον φυσική συμπεριφορά, οπότε παραμένουν στο κέντρο.»

Μεταξύ του 2018 και φέτος, έχουν διασωθεί 15 αρκούδες του ήλιου, με τέσσερις περιπτώσεις να καταγράφονται μέχρι στιγμής μόνο το 2026.
Το πρόγραμμα αποκατάστασης υποστηρίζεται από το Ίδρυμα Πράσινης Διατήρησης Φοινικέλαιου Μαλαισίας, το οποίο έχει διαθέσει 50.000 RM για έρευνα, παρακολούθηση και έργο διατήρησης, συμπεριλαμβανομένων περιλαίμιων παρακολούθησης.

Το ίδρυμα συνεργάζεται επίσης με εταιρείες φυτειών, ενθαρρύνοντάς τες να ειδοποιούν τις αρχές άγριας ζωής όποτε εντοπίζονται αρκούδες του ήλιου, αντί να προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τα ζώα μόνες τους.

Για τους διατηρητές της φύσης, ωστόσο, η επιτυχία του έργου δεν θα μετρηθεί από τον αριθμό των αρκούδων που διασώθηκαν – θα μετρηθεί από τη στιγμή που οι αρκούδες όπως η Τένομ θα έχουν τα ένστικτα, την αυτοπεποίθηση και την ανεξαρτησία να επιβιώσουν μόνες τους.