اهمیت اقتصادی دریانوردان فیلیپینی

(بخش ۱)

درگیری در دست اقدام در خاورمیانه توجهاتی را به ملوانان فیلیپینی و سهم عمده آن‌ها در اقتصاد فیلیپین جلب کرده است. از آنجا که آن‌ها تقریباً در هر کشتی خارجی حضور دارند، درگیری در دست اقدام آمریکا و ایران — به‌ویژه جنگ و تنش‌ها پیرامون تنگه هرمز — پیامدهای جدی و فوری برای ملوانان فیلیپینی داشته است که سهم بزرگی از نیروی کار دریایی جهان را تشکیل می‌دهند. این تأثیر را می‌توان در چند حوزه کلیدی دسته‌بندی کرد:

۱. هزاران ملوان فیلیپینی گرفتار شده‌اند. تخمین زده می‌شود که حدود ۶٬۰۰۰ ملوان فیلیپینی در نزدیکی تنگه هرمز به دلیل محاصره‌ها — ابتدا توسط ایرانی‌ها و سپس توسط آمریکا — گرفتار شده‌اند. تخمین زده می‌شود که حدود ۲۰٬۰۰۰ ملوان از ملیت‌های مختلف بر روی کشتی‌هایی که قادر به حرکت نیستند گرفتار مانده‌اند. ترافیک کشتیرانی به شدت محدود شده و حتی پس از آتش‌بس تنها تعداد انگشت‌شماری از کشتی‌ها توانسته‌اند عبور کنند. برای فیلیپینی‌ها، پیامدها عبارتند از: تأخیر در قراردادها و حقوق؛ ناتوانی در بازگشت به خانه (از دست دادن تعویض خدمه)؛ و برنامه‌های استقرار نامشخص.

۲. افزایش خطر و تلفات. خلیج فارس و آب‌های مجاور عملاً به «مناطق عملیات جنگی» تبدیل شده‌اند. کشتی‌ها توسط موشک و پهپاد مورد اصابت قرار گرفته‌اند و حداقل ۲۵ کشتی مورد حمله قرار گرفته و برخی ملوانان کشته یا مفقود شده‌اند. ملوانان فیلیپینی با خطر جسمی مستقیم در دریا، خطر گرفتار شدن در تشدید نظامی، و احتمال امتناع از عبور از مناطق پرخطر مواجه هستند.

۳. فشار روانی و ذهنی شدید. بسیاری از خدمه برای هفته‌ها در آب‌های پرخطر گرفتار مانده‌اند که منجر به اضطراب و ترس از حمله شده است. گزارش‌هایی از فروپاشی روانی در میان اعضای خدمه وجود دارد. در حال حاضر، حدود ۲۰٪ از ملوانان به دلیل استرس و ترس از خطر درخواست بازگشت به وطن داده‌اند. این وضعیت ذهنی به‌ویژه برای فیلیپینی‌هایی که اغلب به دلیل نیاز مالی و ضرورت حمایت از خانواده‌های گسترده‌شان در خانه، مدت طولانی‌تری در خارج می‌مانند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

۴. اختلال در اشتغال و درآمد. برخی ملوانان فیلیپینی از پذیرش مأموریت در مناطق خطرناکی مانند تنگه هرمز امتناع می‌کنند. شرکت‌های کشتیرانی در حال تغییر مسیر کشتی‌ها، تعلیق عملیات و جستجو برای خدمه جایگزین هستند. در نتیجه، کارگران فیلیپینی از از دست دادن فرصت‌های درآمدی رنج می‌برند، با عدم قطعیت قرارداد روبه‌رو هستند و تأخیر در استقرار برای استخدام‌های جدید را تجربه می‌کنند.

۵. تأثیر منفی دستورالعمل‌ها و محدودیت‌های دولتی. دولت فیلیپین به‌طور قابل درک از طریق آژانس‌هایی مانند وزارت کارگران مهاجر (DMW) و سازمان صنعت دریایی یا MARINA، حرکات ملوانان فیلیپینی را محدود کرده است. به کشتی‌ها توصیه شده است که از تنگه هرمز اجتناب کنند، مگر در موارد کاملاً ضروری. تعویض خدمه در مناطق درگیری به حالت تعلیق درآمده و پروتکل‌های امنیتی در کشتی‌ها تشدید شده است. همه این اقدامات از ملوانان محافظت کرده، اما تحرک شغلی را محدود کرده و چرخه‌های استخدام دریایی را کند کرده است.

خانواده‌های ملوانان، به همراه تمام خانوارهای با درآمد پایین تا متوسط، از قیمت‌های بالاتر سوخت و مواد غذایی رنج می‌برند که باعث می‌شود برخی از آن‌ها دوباره به زیر خط فقر بروند. درگیری آمریکا و ایران یک طوفان کامل برای این منابع اصلی حواله‌های ارزی ایجاد کرده است. آن‌ها بیشترین مواجهه را با خطر جسمی (حمله به کشتی‌ها)، اختلال عملیاتی (مسدود شدن مسیرهای کشتیرانی)، فشار انسانی (چالش‌های سلامت روان و استقرار طولانی‌مدت)، و عدم قطعیت اقتصادی دارند. به طور خلاصه، ملوانان فیلیپینی — که اغلب «ستون فقرات کشتیرانی جهانی» نامیده می‌شوند — به برخی از آسیب‌پذیرترین غیرنظامیان خط مقدم در بحران ژئوپلیتیکی در دست اقدام تبدیل شده‌اند.

این بحران که ملوانان فیلیپینی را تحت تأثیر قرار داده، توجهاتی را به نقش حیاتی ملوانان فیلیپینی در بخش کلی OFW جلب کرده که از سال ۲۰۱۰ به‌طور مداوم نرخ رشد مرکب ۹.۹٪ در سال را ثبت کرده است. در اینجا می‌خواهم یافته‌های مطالعه‌ای را که توسط مرکز تحقیق و ارتباطات، به سرپرستی دکتر وینستون پادوجینوگ، در همکاری با گروه دریایی ALMA انجام شده، گزارش دهم. هر طور که درگیری آمریکا و ایران حل و فصل شود، این یک قطعیت است که ملوانان فیلیپینی به بخشی حیاتی از صنعت دریانوردی جهانی ادامه خواهند داد. این واقعیت نتیجه سود جمعیتی است که فیلیپین برای مدتی از آن بهره‌مند خواهد بود، علی‌رغم کاهش نرخ باروری.

حواله‌های OFW مدت‌هاست به عنوان یک محور حیاتی که ماشین اقتصادی فیلیپین بر آن می‌چرخد شناخته شده‌اند. در سال ۲۰۲۴، حواله‌ها به ۳۴.۴۹ میلیارد دلار (۱.۹ تریلیون پزو) رسید که حدود ۷.۴٪ از تولید ناخالص داخلی فیلیپین را تشکیل می‌داد. از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴، میانگین رشد سالانه حواله‌های ملوانان فیلیپینی ۸.۶٪ بوده که از میانگین رشد تولید ناخالص داخلی ۶ تا ۷ درصد پیشی گرفته است. تنها بخشی که در کسب دلار آمریکا برای کشور عملکرد بهتری دارد، صنعت IT-BPO است که از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ سالانه ۱۱.۳۰٪ رشد داشته است.

از نظر تعداد مطلق، استقرار ملوانان فیلیپینی در حال رشد است. آخرین تخمین‌های DMW نشان می‌دهد که کل استقرار OFW از سال ۱۹۸۴ تا ۲۰۲۴ با نرخ ۴.۸۱٪ رشد کرده و در سال ۲۰۲۴ به تنهایی ۲٬۴۷۴٬۱۹۷ نفر ثبت شده است. از این تعداد، ۵۰۴٬۰۵۷ نفر یا تقریباً ۲۰٪ دریانورد هستند که از سال ۱۹۸۴ رشد سالانه ۵.۹۱٪ داشته‌اند. کل استقرار ملوانان فیلیپینی با سرعت چشمگیر ۲۷.۵۶٪ بین سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ رشد کرده است. یک توضیح ارائه شده این است که رقیب شماره یک، یعنی چین، نیاز بسیار زیادی به تأمین خدمه برای کشتی‌های خود دارد و ملوان اضافه‌ای برای تأمین کشتی‌های ملل دیگر ندارد. در مقابل، فیلیپین همچنان دارای نرخ بیکاری نسبتاً بالا و نرخ اشتغال ناقص بدتری است. دریانوردی به طور طبیعی برای جزیره‌نشینان فیلیپینی مناسب است.

آخرین داده‌های DMW چهار نوع «ملوان» را که فیلیپین به جهان عرضه می‌کند نشان می‌دهد. اکثریت قریب به اتفاق (۴۳٪) از استقرار سال ۲۰۲۴ به عنوان «غیر دریایی» طبقه‌بندی می‌شود، یعنی افرادی که بر روی کشتی‌ها کار می‌کنند اما وظایف سنتی دریانوردی انجام نمی‌دهند. آن‌ها ممکن است در وظایف تخصصی مانند خدمات پزشکی، سرگرمی، پذیرایی یا سایر وظایف غیردریایی مشغول باشند. خدمه هتلی در کشتی‌های کروز در این دسته قرار می‌گیرند. پس از آن «ملوانان درجه‌دار» (۳۵.۴٪) قرار دارند که به عنوان افراد غیر افسر تعریف می‌شوند که خدمات عملیاتی و پشتیبانی مختلفی را در هیئت یک کشتی انجام می‌دهند. این ملوانان معمولاً به افسران در حوزه‌های مختلف از جمله عرشه، موتورخانه یا پذیرایی کمک می‌کنند. در نهایت، کسانی هستند که به دسته بسیار ماهر «افسران» تعلق دارند — ملوانانی که بر یک کشتی اقتدار دارند. اینها شامل کاپیتان، مهندس ارشد و سایر افسران ارشد می‌شوند که مسئول عملیات کلی و مدیریت کشتی هستند.

در وضعیت کنونی، فیلیپین همچنان بزرگترین سهم از نیروی کار دریانوردی جهانی را در میان کشورهای منفرد دارد و مشاوران دریایی Drewry تخمین می‌زنند که ارقام ۲۰۲۵ حدود ۱۴٪ از کل عرضه جهانی خواهد بود. این به این معناست که از ۱.۶ میلیون ملوان در سراسر جهان، ۲۲۶٬۰۰۰ نفر فیلیپینی هستند. بخشی از مزیت رقابتی فیلیپین از ارزش پول ناشی از استخدام ملوانان درجه‌دار و افسران کمتر ارشد سرچشمه می‌گیرد. داده‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۱ نشان می‌دهد که افزایشی در ملوانان فیلیپینی در رتبه‌های ارشد با ارزش بالا وجود داشته — یک مزیت مهم با توجه به کمبود جهانی افسران که از سال ۲۰۱۶ شناسایی شده است. کمبود تخمینی (بر اساس Drewry) در سال ۲۰۲۵ معادل ۵۷٬۵۳۶ افسر است که تقریباً دو برابر تخمین ۲۰٬۵۰۰ افسر در سال ۲۰۲۱ است.

بازار همچنین راحتی در استخدام را تضمین می‌کند، زیرا صنعت خدمات تأمین خدمه در فیلیپین برای ارائه پشتیبانی جامع و کامل در توسعه و استقرار ملوانان برای مشتریان مربوطه خود وجود دارد.

ادامه دارد.

برناردو ام. ویلگاس دارای دکترای اقتصاد از هاروارد است، استاد ممتاز دانشگاه آسیا و اقیانوسیه است و استاد مهمان در مدرسه بازرگانی IESE در بارسلونا، اسپانیا می‌باشد. او عضو کمیسیون قانون اساسی ۱۹۸۶ بود.

bernardo.villegas@uap.asia