Prezydent Boliwii wzywa wojsko po tym, jak blokady drogowe wywołały falę przemocy i śmierci

Prezydent Rodrigo Paz ogłosił w sobotę stan wyjątkowy, przyznający wojsku szerokie uprawnienia do usuwania blokad drogowych duszących dostawy paliwa i żywności do stolicy Boliwii oraz innych głównych miast.

Przez ostatnie pięć tygodni fala protestów domagała się ustąpienia Paza w związku z wprowadzonymi przez rząd środkami oszczędnościowymi, w tym likwidacją dopłat do paliwa, oraz innymi kwestiami. Demonstracje doprowadziły do gwałtownych starć między protestującymi uzbrojonymi w dynamit a oddziałami prewencji policji, skutkując co najmniej 365 aresztowaniami i 37 rannymi, podały władze.

Według biura rzecznika praw obywatelskich Boliwii oraz organizacji praw człowieka zginęło co najmniej 17 osób, z których większość poniosła śmierć w związku z brakiem opieki medycznej spowodowanym zakłóceniami w transporcie.

Barykady wzniesione na kluczowych drogach skutecznie odcięły miasto La Paz, wywołując niedobory paliwa i żywności, paraliżując transport i uniemożliwiając pacjentom dotarcie do szpitali – co zdaniem rządu spowodowało co najmniej siedem zgonów z powodu braku pomocy medycznej.

„To nie jest stan wyjątkowy mający na celu ograniczenie życia ludzi. To stan wyjątkowy, który ma przywrócić ludziom wolność" – powiedział prezydent w telewizyjnym przemówieniu do narodu.

W miarę jak w trakcie protestów zamykały się sklepy, półki supermarketów pustoszały, a szpitale kończyły zapasy tlenu, w niektórych sektorach społeczeństwa narastały głosy wzywające Paza do przywrócenia porządku siłą.

W piątek wieczorem Paz podpisał porozumienie z jednym ze związków zawodowych, którego liderzy wezwali do zniesienia blokad. Jednak inni protestujący zażądali rezygnacji Paza i odmówili negocjacji.

Paz stwierdził, że stan wyjątkowy ma na celu zagwarantowanie dostaw paliwa, które stają się coraz bardziej deficytowe, gdyż blokady drogowe unieruchomiły cysterny.

Dekret zakazuje „blokowania ulic, alei, dróg i autostrad w sposób zakłócający transport i dostawy" oraz nakazuje siłom zbrojnym tymczasowe wsparcie policji „w przywracaniu porządku, otwieraniu dróg i ochronie ludności". Według dekretu stan wyjątkowy nie ogranicza praw do należytego procesu ani gwarancji konstytucyjnych i pozwala mieszkańcom na kontynuowanie codziennych aktywności.

Stan wyjątkowy potrwa 90 dni, lecz może zostać zniesiony wcześniej, jeśli „przemoc i groźby wobec ludności ustaną" – poinformował rząd w oświadczeniu.

Paz doszedł do władzy w listopadzie, kończąc prawie 20 lat nieprzerwanego rządów boliwijskiej partii Ruch ku Socjalizmowi (MAS), która doprowadziła kraj do najgorszego od pokolenia kryzysu gospodarczego. Centrysta, który pokonał bardziej konserwatywnych kandydatów, Paz obiecał rozwiązać chroniczne niedobory paliwa i uzupełnić niemal opustoszałe rezerwy banku centralnego, chroniąc jednocześnie politykę socjalną stanowiącą filar popularności MAS.

Jednak jego środki oszczędnościowe, a w szczególności likwidacja wieloletnich dopłat do paliwa, zaostrzył dotkliwą inflację. Jego rząd rozwiązał problem niedoborów paliwa, lecz kosztem wprowadzenia benzyny niskiej jakości, która uszkodziła tysiące pojazdów. Reformy mające zachęcić do zagranicznych inwestycji i pobudzić wzrost gospodarczy utknęły w Kongresie.

Protesty prowadzą grupy górskich rdzennych mieszkańców i robotników rolnych – którzy przez długi czas wspierali MAS, lecz w ubiegłym roku pomogli wywindować Paza do władzy – oskarżając jego rząd o zaniedbywanie ich potrzeb od czasu objęcia urzędu.

Stoi on w obliczu rosnącej presji zarówno ze strony boliwijskiej twardej prawicy, dominującej w Kongresie, jak i wieloletniej lewicy. Były prezydent Evo Morales wspierał protesty i zażądał nowych wyborów ze swojej kryjówki w tropikalnych regionach uprawy koki, gdzie ukrywa się przed listem gończym w związku z zarzutami dotyczącymi obcowania z nieletnią.

Administracja Trumpa popiera Paza, który naprawił stosunki z USA po latach antyokcydentalnej wrogości Boliwii za rządów Moralesa.

Sekretarz stanu USA Marco Rubio zadzwonił do Paza w zeszłym tygodniu, informując go, że Waszyngton „intensyfikuje pomoc nadzwyczajną i wsparcie logistyczne" w celu złagodzenia niedoborów spowodowanych blokadami.

Sekretarz obrony USA Pete Hegseth potępił protesty jako „próby obalenia prawowitego rządu" i wystosował surowe ostrzeżenie wobec tych, o których powiedział, że „czerpią zyski ze śmierci i zniszczenia na naszej półkuli".

„Stany Zjednoczone obserwują" – napisał na platformie X.

___

Isabel Debre relacjonowała z Buenos Aires.

Ten artykuł został pierwotnie opublikowany na Fortune.com