Finansowanie energetyki jądrowej: Rekomendacje dla ASEAN, w tym Malezji — Sheriffah Noor Khamseah Al-Idid Syed Ahmad Idid

21 CZERWCA — Mobilizacja finansowania działań na rzecz klimatu

Na całym świecie pojawia się coraz więcej taksonomii zrównoważonego finansowania, które mają wspierać mobilizację bilionów dolarów na działania na rzecz klimatu. 

Ramy ESG mają różnorodne origins i tradycyjnie wykluczały energię jądrową — aż do niedawna 

Ramy ESG mają różnorodne origins i tradycyjnie wykluczały energię jądrową, co uniemożliwiało sektorowi jądrowemu dostęp do finansowania rozwoju ze strony Wielostronnych Banków Rozwoju (MDB), w tym Banku Światowego (do 10 czerwca 2025 r.), banków regionalnych, w tym Azjatyckiego Banku Rozwoju (do 24 listopada 2025 r.) oraz finansowania rządowego, a także zniechęcało instytucje finansowe do finansowania projektów jądrowych i spółek jądrowych. 

Przykładem jest szczyt Climate Governance Summit 2024 #CGS2024, podczas którego kilka banków, w tym CIMB, HSBC i UOB (rys. 1), wyraziło duże poparcie dla finansowania energii odnawialnych jako części portfela banku wspierającego zrównoważone finansowanie podczas sesji panelowej poświęconej studium przypadków finansowania transformacji. W trakcie pytań i odpowiedzi zapytałem, czy — biorąc pod uwagę, że oprócz energii odnawialnej również energia jądrowa jest obecnie uznawana za kluczowe czyste źródło energii, istotne dla osiągnięcia przez kraje zerowej emisji netto — banki będą wspierać finansowanie energetyki jądrowej. 

Pani Ng Wei Wei, dyrektor generalna UOB, poinformowała, że bank będzie dostosowywał się do polityki rządowej, a ponieważ w tamtym czasie nie było żadnej polityki rządowej dotyczącej inwestowania w energię jądrową, bank nie rozważał jeszcze finansowania tego sektora. Pan Gurdip Singh Sidhu, dyrektor generalny CIMB Bank, wyraził podobny pogląd. 

Po zakończeniu panelu podszedłem do Y Bhg Dato' Omara Siddiq Bin Amina Noera Rashida, dyrektora generalnego HSBC Malaysia, aby poinformować go, że HSBC jest jednym z kluczowych finansistów energetyki jądrowej. Y Bhg Dato' Omar Siddiq doradził mi, abym w sprawie energii jądrowej skontaktował się z PETRA.

Z przyjemnością informuję, że otrzymałem zaproszenie od MyPower, agencji podlegającej PETRA, jako ekspert merytoryczny ds. finansowania energii jądrowej. Jednak ze względu na inne zlecenie konsultingowe dotyczące energii jądrowej musiałem uprzejmie odrzucić to miłe zaproszenie, lecz z niecierpliwością czekam na możliwość wsparcia PETRA i MyPower przy przyszłych projektach energetyki jądrowej, w tym projektach finansowych.

Energia jądrowa — mocny kandydat w analizie wskaźników ESG 

Po dziesięcioleciach ignorowania przez wielu inwestorów i banki, najnowsze badania — w tym raport Centre for ESG & Sustainability (CESG) we współpracy z Międzynarodowym Instytutem Badań Klimatu i Społeczeństwa Uniwersytetu Columbia — potwierdzają, że energia jądrowa osiąga dobre wyniki w analizie standardów ESG, w tym pod względem zerowego śladu węglowego, wytwarzania niezawodnej energii elektrycznej o charakterze podstawowym, mniejszego zużycia gruntów w porównaniu z innymi źródłami energii oraz elastyczności produkcji, a energia jądrowa przyczynia się do stabilności sieci. 

Ponadto Generation IV International Forum opublikowało raport opisujący, w jaki sposób energia jądrowa może być raportowana w odniesieniu do ram ESG Światowego Forum Ekonomicznego obejmujących obszary: Zarządzanie, Planeta, Ludzie i Dobrobyt. 

Projekty energetyki jądrowej przyciągają zrównoważone finansowanie, takie jak zielone obligacje i zielone pożyczki 

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) poinformowała, że przemysł jądrowy musi udowodnić zgodność z odpowiednimi kryteriami zrównoważonego rozwoju i wymogami sprawozdawczości, podkreślając, że w ostatnich latach projekty energetyki jądrowej przyciągają zrównoważone finansowanie, takie jak zielone obligacje i zielone pożyczki. Tendencja ta stwarza obiecujący rynek kapitałowy dla projektów energetyki jądrowej. 

Globalne banki coraz częściej aktualizują swoje ramy zrównoważonego finansowania, aby uwzględnić energię jądrową w portfelach zielonych pożyczek i zielonych obligacji. 

Uznając strategiczną rolę energii jądrowej w dekarbonizacji na drodze do zerowej emisji netto, szereg banków opracował, a kilka zaktualizowało swoje ramy zrównoważonego finansowania, aby uwzględnić energię jądrową.

Światowy rekord na rynku zielonych pożyczek

W listopadzie 2022 r. Crédit Agricole CIB podpisał pierwszą na świecie zieloną pożyczkę w całości dedykowaną sektorowi jądrowemu. Bank udzielił bilateralnej zielonej pożyczki w wysokości 1 mld euro francuskiemu przedsiębiorstwu użyteczności publicznej Électricité de France (EDF) na finansowanie konserwacji istniejących francuskich elektrowni jądrowych. 

Pożyczka ta była pierwszą na świecie w całości przeznaczoną na działalność związaną z energetyką jądrową i stała się możliwa dzięki zaktualizowanym Ramom Zielonego Finansowania EDF, które włączyły energię jądrową zgodnie z zieloną taksonomią Unii Europejskiej. 

Komunikat prasowy EDF podkreślił, że transakcja ta jest zgodna z Ramami Zielonego Finansowania EDF z lipca 2022 r., które zostały niezależnie ocenione przez CICERO Shades of Green. Jest ona również zgodna z najlepszymi praktykami rynku zielonych pożyczek (Zasadami Zielonych Pożyczek Stowarzyszenia Syndykacji i Obrotu Pożyczkami (LSTA)). 

Pożyczka jest częścią programu Grand Carénage — ważnego programu przemysłowego, którego celem jest poprawa bezpieczeństwa i przedłużenie okresu eksploatacji reaktorów jądrowych powyżej 40 lat przy jednoczesnym stymulowaniu aktywności gospodarczej w regionach Francji. 

Dwa lata później, 13 maja 2024 r., EDF ogłosił podpisanie zielonych pożyczek bankowych na łączną kwotę ok. 5,8 mld euro z terminami zapadalności od 3 do 5 lat z głównymi bankami międzynarodowymi, w tym BNP Paribas, Bank of America, Crédit Agricole CIB, ING, Natixis CIB, Société Générale i Wells Fargo. 

Rothschild & Co pełnił rolę wiodącego doradcy finansowego w zakresie kapitału własnego, długu i ratingów kredytowych, natomiast BNP Paribas działał jako wspólny doradca finansowy ds. długu dla Sizewell C przy pozyskiwaniu kapitału. HSBC pełnił rolę koordynatora ds. władz francuskich i zielonych pożyczek, natomiast Santander CIB był koordynatorem dokumentacji w ramach instrumentu zabezpieczonego kredytem eksportowym. 

Zielona linia pożyczkowa do refinansowania elektrowni jądrowej Barakah w ZEA: pierwsza tego rodzaju w regionie MENA i Azji 

Portal Legal Community Mena poinformował 14 marca 2024 r., że refinansowanie elektrowni jądrowej Barakah w Zjednoczonych Emiratach Arabskich (ZEA) o wartości 8,89 mld AED, określane mianem Zielonej Linii Pożyczkowej, stanowi kluczowy krok w umacnianiu jej istotnej roli w szybkiej dekarbonizacji sieci energetycznej ZEA. Uznana za pierwszą tego rodzaju w regionie MENA i Azji, ta umowa finansowa z Abu Dhabi Commercial Bank PJSC (ADCB) i First Abu Dhabi Bank PJSC (FAB) podkreśla zaangażowanie elektrowni w zrównoważone praktyki energetyczne. 

14 największych banków popiera potrojenie mocy energetyki jądrowej do 2050 r. podczas Climate Week NYC — wrzesień 2024 r. 

Światowe Stowarzyszenie Jądrowe (WNA) poinformowało 23 września 2024 r., że na marginesie Climate Week w Nowym Jorku we wrześniu 2024 r. główne banki, przedstawiciele rządów i kierownicy branży spotkali się na imprezie przywódczej „Financing the Tripling of Nuclear Energy", a następnie na Forum Net Zero Nuclear, które odbyło się w Rainbow Room w Rockefeller Center. Do krajów popierających Deklarację w sprawie potrojenia energii jądrowej, ogłoszoną na COP28 w 2023 r., dołączyły 14 instytucji finansowych, które wyraziły poparcie dla apelu o potrojenie globalnych mocy energetyki jądrowej do 2050 r. 

WNA podkreśliło, że instytucje finansowe uznały, że globalne cywilne projekty energetyki jądrowej odgrywają ważną rolę w transformacji w kierunku gospodarki niskoemisyjnej. Wyraziły one również poparcie dla długoterminowych celów związanych z rozwojem produkcji energii elektrycznej z atomu i szerszego przemysłu jądrowego w celu przyspieszenia transformacji energetycznej ku czystej energii. 

Do grupy tych 14 instytucji finansowych należą: Abu Dhabi Commercial Bank, Ares Management, Bank of America, Barclays, BNP Paribas, Brookfield, Citi, Credit Agricole CIB, Goldman Sachs, Guggenheim Securities LLC, Morgan Stanley, Rothschild & Co., Segra Capital Management oraz Societe Generale. 

Pierwszy na świecie projekt energetyki jądrowej finansowany prywatnie — Sizewell C w Wielkiej Brytanii 

Portal The Asset poinformował 12 listopada 2025 r., że Sizewell C na wybrzeżu Suffolk we wschodniej Anglii, pierwszy na świecie projekt energetyki jądrowej finansowany prywatnie, osiągnął zamknięcie finansowe, a całkowity szacowany koszt projektu wynosi 38 mld funtów (50 mld USD). 

Podkreślono również, że po zakończeniu emisji akcji i podjęciu ostatecznej decyzji inwestycyjnej w lipcu pozyskano 5 mld funtów długu poprzez instrument kredytowy ECA Bpifrance Assurance Export, a także instrument obrotowy w wysokości 500 mln funtów oraz pożyczkę terminową z UK National Wealth Fund. 

Portal The Asset wymienił 13 kredytodawców w ramach instrumentu dłużnego BpifranceAE: ABN Amro, Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (BBVA), Santander CIB, BNP Paribas, Crédit Agricole Corporate and Investment Bank, CaixaBank, Citibank, Crédit Industriel et Commercial (CIC), HSBC Bank, Lloyds Bank, National Westminster Bank, Natixis oraz Société Générale. 

Rothschild & Co pełnił rolę wiodącego doradcy finansowego w zakresie kapitału własnego, długu i ratingów kredytowych, natomiast BNP Paribas działał jako wspólny doradca finansowy ds. długu dla Sizewell C przy pozyskiwaniu kapitału. HSBC pełnił rolę koordynatora ds. władz francuskich i zielonych pożyczek, natomiast Santander CIB był koordynatorem dokumentacji w ramach instrumentu zabezpieczonego kredytem eksportowym. 

Zalecenia dla ASEAN i Malezji 

Ponieważ ASEAN jest narażony na skutki zmian klimatycznych i globalnego ocieplenia, czego dowodem jest niszczenie domów, infrastruktury, życia i źródeł utrzymania obywateli w następstwie gwałtownych powodzi, a obecnie boryka się z wyzwaniami związanymi z bezpieczeństwem energetycznym wynikającymi z napięć geopolitycznych, inwestycje we wszystkie źródła czystej energii, w tym energię odnawialną i jądrową, mają kluczowe znaczenie.

Po konflikcie USA–Iran z 28 lutego 2026 r. kilka krajów członkowskich ASEAN ogłosiło plany dalszego badania energii jądrowej jako części miksu energetycznego, część z nich podpisała umowy z zagranicznymi rządami i przedsiębiorstwami w celu zbadania i współpracy w zakresie energetyki jądrowej, a inne nawiązały współpracę przy budowie elektrowni jądrowych. 

Prezydent Filipin Ferdinand Marcos Jr ogłosił 24 marca 2026 r. na podstawie Rozporządzenia Wykonawczego nr 110 narodowy stan wyjątkowy w dziedzinie energii, w celu zaradzenia potencjalnym zakłóceniom w dostawach paliwa spowodowanym rosnącymi napięciami na Bliskim Wschodzie. Manila Electric Company (Meralco) podpisała protokół ustaleń z koreańskim KHNP w sprawie zbadania możliwości rewitalizacji obecnej, unieruchomionej dużej elektrowni jądrowej (600 MW) w Bataan, przeprowadzenia dwufazowego technicznego i ekonomicznego studium wykonalności w celu oceny integralności strukturalnej elektrowni i dokładnych kosztów modernizacji, a 3 kwietnia Meralco podpisała memorandum o współpracy z EDF, globalnym liderem energetyki, w celu zbadania możliwości wdrożenia programu energetyki jądrowej na Filipinach.

1 marca 2026 r. singapurski Urząd Rynku Energii i południowokoreańska Korea Hydro & Nuclear Power (KHNP) podpisały memorandum o porozumieniu (MOU) dotyczące wspólnych badań nad potencjalnym wdrożeniem małych reaktorów modułowych (SMR). 

W Wietnamie premier (PM) Pham Minh Chinh powołał na początku marca grupę zadaniową ds. bezpieczeństwa energetycznego, a PM Chinh odwiedził Rosję w dniach 22–25 marca, podkreślając pilność sytuacji, biorąc pod uwagę jego zbliżające się odejście na emeryturę na początku kwietnia. Podczas tej wizyty Rosja i Wietnam oficjalnie podpisały historyczne umowy międzyrządowe dotyczące budowy pierwszej wietnamskiej elektrowni jądrowej Ninh Thuan 1. Ta przełomowa umowa, podpisana w Moskwie 23 marca 2026 r., oznacza oficjalne wznowienie projektu pierwotnie zaproponowanego w 2009 r., ale zawieszonego w 2016 r.

Umowa przewiduje budowę dwóch dużych, zaawansowanych reaktorów VVER-1200 zaprojektowanych przez Rosję o łącznej mocy 2400 MW, z planowanym ukończeniem do końca 2030 r.

W marcu 2026 r. wicepremier Malezji i minister transformacji energetycznej i wodnej Datuk Amar Fadillah Yusof ogłosił, że Malezja będzie badać możliwości wykorzystania energii jądrowej jako części miksu energetycznego w celu zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego.

10 czerwca 2026 r. BT poinformował, że podczas dwustronnego spotkania na szczycie między premierem Malezji Rt Hon Anwarem Ibrahimem a premierem Japonii Rt Hon Takaichi Sanae w Japonii (rys. 5) Malezja i Japonia uzgodniły współpracę w zakresie pokojowego wykorzystania energii jądrowej, przy czym Tokio zaoferowało wsparcie w budowaniu potencjału, podczas gdy Kuala Lumpur ocenia opcje technologiczne reaktorów, potencjalne lokalizacje i rozwiązania instytucjonalne na potrzeby długoterminowej przyszłości energetycznej kraju. Japonia zamierza opracować plan wsparcia oparty na trwających przygotowaniach Malezji w dziedzinie jądrowej. 

Tak więc, choć w 2024 r. banki w Malezji i w krajach członkowskich ASEAN mogły nie być przygotowane ani zainteresowane rozważaniem inwestycji w energię jądrową, to jednak w świetle nowych wydarzeń z ostatnich dwóch lat po Climate Governance Summit 2024, świadczących o tym, że kilku liderów ASEAN podpisało umowy z międzynarodowymi przywódcami i przedsiębiorstwami w zakresie energii jądrowej, niezbędne jest, aby wybrane duże banki w ASEAN, w tym w Malezji, zaczęły przygotowywać pracowników, zarząd i rady nadzorcze do planowania i przygotowania się na wprowadzenie inwestowania w energię jądrową, biorąc pod uwagę banki wymienione w tym artykule, które wspierają i nadal będą wspierać finansowanie energii jądrowej, spotykając się i omawiając z tymi bankami międzynarodowymi ich plany biznesowe i modele biznesowe w zakresie finansowania energii jądrowej oraz przyjmując i dostosowując najbardziej odpowiednie plany i modele biznesowe dla banków w krajach członkowskich ASEAN, w tym w Malezji, do finansowania energii jądrowej, która ma być kluczowa dla ASEAN w osiągnięciu zerowej emisji netto oraz zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego i suwerenności energetycznej. 

* Jest to osobista opinia autora lub publikacji i niekoniecznie odzwierciedla poglądy Malay Mail.