Giao dịch basis

Giao dịch basis trong crypto là gì?

Giao dịch basis là chiến lược tìm cách kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá giữa một tài sản crypto trên thị trường Spot và một sản phẩm phái sinh liên quan, chẳng hạn như hợp đồng Futures hoặc hợp đồng vĩnh cửu.

Trong crypto, basis thường là chênh lệch giữa giá sản phẩm phái sinh và giá Spot của cùng một tài sản cơ sở.

Nếu hợp đồng Futures Bitcoin được giao dịch cao hơn giá Spot của Bitcoin, basis là dương.

Nếu hợp đồng Futures được giao dịch thấp hơn giá Spot, basis là âm.

Giao dịch basis crypto truyền thống còn được gọi là giao dịch cash-and-carry.

Trong giao dịch cash-and-carry, trader mua tài sản Spot và đồng thời bán hợp đồng Futures.

Mục tiêu là thu lợi từ spread khi giá Futures hội tụ về giá Spot tại thời điểm thanh toán.

Nghiên cứu về carry trong crypto của BIS mô tả lợi nhuận carry trong crypto là lợi nhuận từ việc mở Long trên thị trường Spot đồng thời mở Short hợp đồng Futures.

Giao dịch basis thường được mô tả là trung lập với thị trường vì vị thế Long Spot và vị thế Short phái sinh có thể bù đắp phần lớn biến động giá theo hướng thị trường.

Tuy nhiên, trung lập với thị trường không có nghĩa là không có rủi ro.

Giao dịch basis vẫn có thể thua lỗ do phí, trượt giá, yêu cầu bổ sung ký quỹ, thanh lý, thay đổi tỷ lệ Funding, rủi ro stablecoin, rủi ro lưu ký, vấn đề thanh toán và lỗi thực hiện lệnh.

Vì sao giao dịch basis quan trọng trong crypto?

Giao dịch basis quan trọng vì cho thấy mối liên hệ giữa thị trường Spot và thị trường phái sinh crypto.

Khi trader có nhu cầu lớn về vị thế Long sử dụng đòn bẩy, hợp đồng Futures crypto hoặc hợp đồng vĩnh cửu có thể được giao dịch cao hơn giá Spot.

Điều này tạo ra basis dương mà trader cash-and-carry có thể tìm cách khai thác.

Khi trader có nhu cầu lớn về vị thế Short hoặc thanh khoản chịu áp lực, sản phẩm phái sinh có thể được giao dịch thấp hơn giá Spot.

Điều này tạo ra basis âm và làm thay đổi tương quan rủi ro-lợi nhuận của chiến lược.

Nghiên cứu của BIS lưu ý rằng carry trong crypto có thể lớn và biến động mạnh hơn carry của nhiều tài sản tài chính truyền thống.

Điều này quan trọng vì basis lớn có thể thu hút vốn arbitrage, quỹ phòng hộ, nhà tạo lập thị trường và trader cá nhân giàu kinh nghiệm.

Đồng thời, basis duy trì trong thời gian dài cho thấy arbitrage không diễn ra dễ dàng, không ma sát.

Nếu giao dịch này thực sự dễ dàng và không có rủi ro, các nhà arbitrage sẽ nhanh chóng thu hẹp chênh lệch.

Trên thực tế, giới hạn vốn, quy định ký quỹ, rủi ro nền tảng giao dịch, quy tắc thanh toán, giới hạn lưu ký và các ràng buộc pháp lý có thể khiến basis tiếp tục tồn tại.

Vì vậy, giao dịch basis vừa là một chiến lược giao dịch vừa là tín hiệu về cấu trúc thị trường.

Giao dịch basis crypto hoạt động như thế nào?

Giao dịch basis đơn giản bắt đầu khi trader nhận thấy hợp đồng Futures đang được giao dịch cao hơn giá Spot của tài sản crypto cơ sở.

Trader mua tài sản Spot.

Sau đó, trader bán hợp đồng Futures với cùng giá trị danh nghĩa.

Nếu hợp đồng Futures được thanh toán bằng hoặc gần với giá Spot, trader có thể thu được spread ban đầu sau khi trừ chi phí.

Ví dụ, giả sử một tài sản crypto được giao dịch ở mức 100 trên thị trường Spot, trong khi hợp đồng Futures đáo hạn sau đó được giao dịch ở mức 105.

Trader có thể mua tài sản Spot ở mức 100 và mở Short hợp đồng Futures ở mức 105.

Nếu giá Futures hội tụ về giá Spot khi thanh toán, trader kỳ vọng thu được chênh lệch giữa 105 và 100.

Ví dụ này chưa tính phí, Funding, ký quỹ, thuế, chi phí vốn và trượt giá.

Giao dịch basis thực tế phải tính đến tất cả các chi phí đó.

Giao dịch cũng đòi hỏi cả hai chân vị thế phải được duy trì cho đến khi giá hội tụ hoặc trader đóng vị thế.

Nếu một chân vị thế gặp sự cố, trader có thể phải chịu rủi ro biến động giá theo hướng thị trường.

Basis Spot-Futures

Basis Spot-Futures là chênh lệch giữa giá Spot của một tài sản crypto và giá hợp đồng Futures của tài sản đó.

Basis dương nghĩa là hợp đồng Futures được giao dịch cao hơn giá Spot.

Basis âm nghĩa là hợp đồng Futures được giao dịch thấp hơn giá Spot.

Basis dương thường xuất hiện khi trader sẵn sàng trả mức giá cao hơn để có vị thế Long sử dụng đòn bẩy.

Basis âm có thể xuất hiện khi áp lực thị trường, nhu cầu phòng hộ hoặc nhu cầu Short đẩy giá Futures xuống thấp hơn giá Spot.

Basis có thể được niêm yết theo giá hoặc theo tỷ lệ phần trăm quy đổi theo năm.

Basis quy đổi theo năm giúp so sánh các hợp đồng có kỳ hạn khác nhau.

Mức spread 5% trong một tháng rất khác với mức spread 5% trong một năm.

Quy đổi theo năm chuyển spread thành tỷ lệ hàng năm để trader có thể so sánh các cơ hội.

Tuy nhiên, basis quy đổi theo năm có thể gây hiểu lầm nếu không thể duy trì vị thế một cách an toàn hoặc nếu chi phí thay đổi trước thời điểm thanh toán.

Giao dịch cash-and-carry

Giao dịch cash-and-carry là hình thức giao dịch basis crypto phổ biến nhất.

Trader mua tài sản Spot và bán hợp đồng Futures tương ứng.

Tài sản Spot là chân tiền mặt.

Vị thế Short Futures là chân carry.

Trader tìm cách nắm giữ tài sản cho đến khi spread thu hẹp hoặc hợp đồng Futures được thanh toán.

Giao dịch này có thể giảm mức độ tiếp xúc với biến động giá theo hướng thị trường vì khoản lỗ trên tài sản Spot có thể được bù đắp bằng lợi nhuận từ vị thế Short Futures và ngược lại.

Lợi nhuận kỳ vọng chủ yếu đến từ basis, không phải từ việc dự đoán giá tài sản sẽ tăng hay giảm.

Đó là lý do chiến lược này thường được gọi là trung lập với thị trường.

Dù vậy, trader phải quản lý cẩn thận cả hai chân vị thế.

Nếu vị thế Short Futures bị thanh lý trong khi tài sản Spot vẫn được nắm giữ, trader có thể còn lại vị thế Spot không được phòng hộ.

Giao dịch cash-and-carry ngược

Giao dịch cash-and-carry ngược là phương án đối lập với giao dịch cash-and-carry thông thường.

Chiến lược này có thể được sử dụng khi hợp đồng Futures được giao dịch thấp hơn giá Spot.

Trong phiên bản đơn giản hóa, trader bán hoặc vay tài sản Spot rồi mua hợp đồng Futures.

Mục tiêu là thu lợi từ sự hội tụ khi giá Futures đang chiết khấu tăng lên gần giá Spot tại thời điểm thanh toán.

Chiến lược này khó áp dụng với nhiều trader crypto vì Short tài sản Spot có thể cần vay tài sản.

Chi phí vay có thể cao, nguồn vay hạn chế hoặc không có sẵn.

Lãi suất vay có thể thay đổi nhanh khi thị trường chịu áp lực.

Trader cũng có thể đối mặt với rủi ro bị thu hồi tài sản vay nếu phải hoàn trả sớm hơn dự kiến.

Giao dịch basis ngược có thể hữu ích nhưng thường phức tạp hơn về vận hành so với mua Spot và Short Futures.

Phần lớn người mới nên hiểu giao dịch cash-and-carry thông thường trước khi tìm hiểu giao dịch basis ngược.

Giao dịch basis với hợp đồng vĩnh cửu

Giao dịch basis cũng có thể sử dụng hợp đồng vĩnh cửu thay cho Futures có ngày đáo hạn cố định.

Hợp đồng vĩnh cửu không có ngày đáo hạn theo lịch.

Do không đáo hạn, hợp đồng thường dựa vào cơ chế tỷ lệ Funding để giữ giá hợp đồng gần với giá Spot.

Tuyên bố chính sách năm 2026 của CFTC về hợp đồng vĩnh cửu đề cập đến việc niêm yết hợp đồng vĩnh cửu và lưu ý rằng các hợp đồng này có đặc điểm riêng, có thể thay đổi tùy theo tài sản cơ sở.

Trong giao dịch basis với hợp đồng vĩnh cửu, trader có thể mua Spot và Short hợp đồng vĩnh cửu.

Nếu Funding dương, người nắm giữ vị thế Short hợp đồng vĩnh cửu có thể nhận khoản Funding từ người nắm giữ vị thế Long.

Nếu Funding chuyển sang âm, người nắm giữ vị thế Short có thể phải trả Funding.

Điều này khiến giao dịch basis với hợp đồng vĩnh cửu khác với giao dịch basis bằng Futures có ngày đáo hạn cố định.

Lợi nhuận không được cố định theo một ngày thanh toán duy nhất.

Lợi nhuận phụ thuộc vào tỷ lệ Funding, mức độ hội tụ giá, việc duy trì vị thế, ký quỹ và thời gian trader nắm giữ giao dịch.

Tỷ lệ Funding

Tỷ lệ Funding là các khoản thanh toán định kỳ giữa trader Long và Short trên thị trường hợp đồng vĩnh cửu.

Khi giá hợp đồng vĩnh cửu cao hơn giá Spot, Funding thường dương và trader Long có thể trả cho trader Short.